9 ŞUBAT SİGARAYI BIRAKMA GÜNÜ
9 Şubat tarihi, toplumda sağlıklı yaşam bilincini geliştirmek, tütün kullanımı ve zararları konusunda farkındalık oluşturmak, tütün ürünü kullananlara bırakmaları yönünde teşvik etmek amacıyla ülkemizde “Sigarayı Bırakma Günü” olarak kutlanmaktadır.
Dünyada olduğu gibi ülkemizde de en yaygın kullanılan bağımlılık yapıcı madde olan tütün ürünleri; kanser, kalp damar hastalıkları, KOAH gibi pek çok önlenebilir hastalık ve erken ölüm sebepleri arasında ilk sırada yer almaktadır. Tütün ürünü kullanımı, dünya genelinde kansere bağlı ölümlerinin üçte ikisinden sorumlu olan akciğer kanserinin, birincil nedenidir. Tütün ürünü kullanan kişilerin akciğer kanserine yakalanma veya akciğer kanserinden ölme riski tütün ürünü kullanmayan kişilere göre 15 ila 30 kat daha fazladır. Akciğer kanserinin yanı sıra KOAH, astım, pnömoni gibi tütün ürünü kullanımı ile doğrudan ilişkili olan solunum sistemi hastalıkları, ülkemizde de ölüm nedenleri arasında ilk sıralarda yer almaktadır. Özellikle genç yaşta tütün ürünü kullanmaya başlayan kişilerde KOAH ve astım gelişme riski çok daha yüksektir. Erken yaşta tütün ürünü kullanımını bırakmak, KOAH’ın ilerlemesini yavaşlatmak ve astım semptomlarını iyileştirmek için en etkili tedavi yöntemidir.
Tütün ürünü kullanılan süre ve tütün ürünü kullanım sıklığı arttıkça kanser riski de o kadar artmaktadır. Hatta, tütün ürünü kullanımının yanı sıra tütün dumanına maruz kalmak da akciğer kanseri riskini arttırmaktadır. Tütün ürünü kullanımını bırakan kişilerde akciğer kanseri riski, tütün ürünü kullanımına devam etmiş olanlara göre daha düşüktür, ancak riskleri hiç tütün ürünü kullanmamış kişilere göre daha yüksektir. Her yaşta tütün ürünü kullanımını bırakmak akciğer kanseri riskini azaltmaktadır.
Tütün ürünü kullanımı, vücudun hemen hemen her organına zarar verir ve önlenebilir pek çok hastalık, sakatlık ve erken ölüme sebep olur. Tüm bu riskler göz önüne alındığında, geç kalmadan bırakmak için adım atmak çok önemlidir. Tütün ürünü kullanımını bırakmak, her zaman ve her yaşta büyük fayda sağlamaktadır, vücutta gerçekleşen faydalı sağlık değişimleri aşağıda özetlenmiştir:
- İlk sigara bırakma gününden itibaren yüksek kalp atış hızı normale döner, kan basıncı düşer, kan dolaşımındaki karbon monoksit seviyesini normale döner, tat ve koku alma duyuları gelişir.
- 2-12 hafta içinde dolaşım düzelir, kanın akışkanlığı artar, el ayak gibi vücudun uç kısımları daha iyi kanlanır, akciğer kapasitesi artar, öksürük ve nefes darlığı azalır, zamanla bağışıklık sistemi güçlenir.
- 1 yıl sonra, akciğerler daha sağlıklı hale gelir, koroner kalp hastalığı riski, sigara içen birininkinin yaklaşık yarısına kadar düşer.
- 5 yıl sonra inme riski ve kalp krizi riski azalır ve bu riskler zamanla azalmaya devam eder.
- 10 yıl sonra akciğer kanseri riski sigara içen birinin yarısı kadar olur ve ağız, gırtlak, yemek borusu, mesane, serviks ve pankreas kanseri riski azalır.
- 15 yıl sonra, koroner kalp hastalığı riski sigara içmeyen birininki ile aynı seviyeye iner.
Ne kadar erken bırakılırsa, vücudun iyileşme ve kendini onarım süreci o kadar hızlı olur. Tüm bunların yanı sıra çevredeki bireylerin, özellikle çocukların solunum yolu hastalıkları (örneğin astım) ve kulak enfeksiyonları gibi pasif etkilenimden kaynaklanan pek çok hastalıktan korunması için de büyük kazanç sağlanır.
Ülkemizde tütün ürünü kullananlar bırakmaları teşvik edilmekte ve bırakmak isteyenlere ALO 171 Sigara Bırakma Danışma Hattı ve Sigara Bırakma Poliklinikleri aracılığıyla hizmet sunulmaktadır.
İlimizde Müdürlüğümüze bağlı KETEM (Kanser Erken Teşhis ve Eğitim Merkezi) ve Bozok Üniversitesi Araştırma ve Uygulama Hastanesinde Sigara Bırakma Polikliniklerimiz hizmet vermektedir.2024 yılında Sigara Bırakma Polikliniklerimize 851 kişi müracaat ederek 106 kişi sigarayı bırakmıştır.
ALO 171 Sigara Bırakma Danışma Hattı, sigara bırakmak isteyen bireyleri, yapılan motivasyonel görüşmeleri ile bırakma girişiminde bulunmaları için teşvik etmektedir. Danışma Hattı, 7 gün 24 saat kesintisiz, canlı destek sağlamaktadır. .
- Bu kapsamda; 9 Şubat Sigarayı Bırakma Günü münasebetiyle İl Sağlık Müdürlüğümüz tarafından kurum/kuruluş ya da meslek üyeleri ziyaret edilerek personele, sigaranın zararları ve bırakmanın faydalarının anlatıldığı sunumlar yapılarak, sigara bırakmak için istekli olan personelin/üyenin, sigara bırakma polikliniği hizmetlerinden faydalanması sağlanacaktır.
- Tüm sağlık kuruluşlarına, üniversite kampüslerinin girişlerine, valilik binası, ildeki diğer kamu kurumlarının binaları gibi yoğun kullanılan binalara, tütün ürünü kullanımının zararları ve dumansız hava sahası uygulamasına yönelik afiş vb. bilgilendirme materyalleri asılacaktır.
- Tüm il ve ilçe merkezlerinde yoğun olarak kullanılan alanlarda ve üniversite kampüslerinde karbon monoksit ölçümünün yapıldığı ve sigara bırakmak isteyenlerin ALO 171 Sigara Bırakma Danışma Hattı ve sigara bırakma polikliniklerine yönlendirildiği stantlar açılacaktır.
- Sosyal medya gibi tüm iletişim araçları ve mecraları etkin şekilde kullanılarak il genelinde çalışmaların görünürlüğü sağlanacak, #9subatsigarayıbırakmagünü etiketinin kullanılarak sosyal medya etkinlikleri yapılacaktır.
Dr. Fatih ŞAHİN
İl Sağlık Müdürü