overlay

9 MAYIS DÜNYA ÇÖLYAK GÜNÜ


ÇÖLYAK HASTALIĞI HAYATINIZA ENGEL DEĞİL. GLUTEN YOK. HAYAT VAR…

Çölyak hastalığı / Gluten Enteropatisi, bağırsaklardaki sindirimi sağlayan  tüysü oluşum villusların yapılarının bozulmasına sebep olan, yiyeceklerdeki besinin emilmesini engelleyen, ince bağırsakta hasarlar oluşturan bir  sindirim sistemi hastalığıdır. Villusların hasarına buğday, arpa, çavdar, yulaf gibi tahılların içerisinde bulunan guluten isimli protein neden olmaktadır.

 Çölyak hastalığı ailevi kalıtımın söz konusu olduğu yaşamının her hangi bir bölümünde ortaya çıkabilen genetik bir hastalıktır. Her yaşta teşhis edilebilmekle birlikte teşhisi zor olan hastalıklardan biridir.  Literatürde; çocukluk, ergenlik, orta yaş ve yaşlılıkta ortaya çıktığı görülmüştür. Hastalık bazı bireylerde yıllarca hiç belirti vermez, çok hafif seyredebilir. Kişi hasta olduğunu uzun süre fark etmeyebilir.

Çocuklarda; özellikle karın ağrısı, karında şişlik, ishal, huzursuzluk, iştahsızlık, enfeksiyonlarda artış ve gelişme geriliği, kusma, kilo alamama ve boy uzamasında yavaşlama gibi tipik belirtilerle ortaya çıkabilir. İleri yaşlarda hastalığın belirtileri daha geniş bir yelpazeye yayılır.

Yetişkinlerde; karın bölgesinde öne doğru şişkinlik, yaşa göre kilo azlığı, kas zayıflığı, kansızlık, dışkıda anormallik, ishal, kusma, nedeni bilinmeyen karaciğer hastalıkları, ağız içinde aft, iştahsızlık, gaz şikâyetleri, eklem ve kemik ağrıları, ciltte kaşıntılı döküntü gibi belirtilerle ortaya çıkabilir.

Çölyak Hastalığı tedavi edilemezse kısa ve uzun vadede; malabsorbsiyon, büyüme geriliği, hipokrommikrositer anemi, megoblastik anemi, kalsiyum ve k vitamini eksikliği, otoimmün hastalıkların prevelansında artış, osteoporoz, kısırlık, düşük, depresyon, lenfoma, kalın ve ince bağırsak kanser riski görülebilir.

Hastalığın tek tedavisi ömür boyu buğday, arpa, çavdar yulaf tahıllarında bulunan glutenden uzak sıkı bir diyettir. Çölyak hastası mutlaka gluten içermeyen gıdalar tüketmeli, buğday,  arpa, çavdar, yulaflı gıdalar tüketmemeli, hazır gıdaların içeriklerine dikkat etmelidir.

Çölyak hastaları için güvenli yiyecekler; tüm sebze ve meyveler, bakliyatlar, tüm katkısız katı ve sıvı yağlar, yumurta, bal, reçel, basit toz şeker, zeytin, mısır, pirinç, patatesin kendi ve unları besin hazırlamada kullanılabilir. Ayrıca kestane, nohut, soya ve üzüm çekirdeği unu da kullanılabilir. et, balık, tavuk gibi ürünler katkılı olmadıkları gibi daha önce unla kızartılmış bir yağda kızartılıp işleme tabi tutulmamalıdır.

Çölyak hastalığı diyet tedavisinde tüketilmemesi gereken besinler;

Buğday, arpa, çavdar, galeta unu, yulaf katkılı ürünler, bulgur, irmik, makarna, şehriye, kuskus, ekmek, kek, pasta, kurabiye, bisküvi, börek, çörek, gofret, simit, kraker, dondurma külahı, unlu tatlılar, gluten içeren hazır salça, ketçap, hazır çorba, çikolata, puding, un ilave edilen çorbalar, soslar, tarhana, yarma, una batırılarak kızartılmış tavuk balık gibi et ürünleri, bira votka  gibi malt kullanılan içecekler, sirke başta gelmektedir. Tuzlu, soslu kuruyemişler, glutenle yapıştırıldığı için yasaktır. Ancak bunların glutenle işlem görmemiş, gluten içermeyen kuruyemişler serbesttir. Hazır ürünler yenilmeden önce muhakkak ürün hakkında bilgi edinilmelidir. Ayrıca;

Doğal gıdalara önem verilmeli, okul ve dışarıda yemek yerken, etiketsiz gıda tüketiminde çok dikkatli olunmalı, İlaçlar, kozmetik ürünler gluten içerikleri yönünden dikkatli kullanılmalıdır. Özellikle pişirme ve hazırlık aşamasında güvenli gıdaların glutenli gıdalarla bulaş olmamasına dikkat edilmelidir.




ÇÖLYAK RESİM.jpg